Jeannette Baljeu

Gedeputeerde, Provincie Zuid-Holland

Verbinden van het oplossend vermogen van de netwerksamenleving aan maatschappelijke opgaven

Besturen in de netwerksamenleving is moeilijk. De opgaven en oplossingen liggen buiten het gemeentehuis, maar in het gemeentehuis zijn de marges klein. Jeannette Baljeu, gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland, wil van stakeholders horen wat goed, modern bestuur is. Daarom heeft ze het initiatief genomen tot het Bestuurdersdiscours, een groot congres op 7 december in de aanloop naar de provinciale statenverkiezingen. De Denktankdiners zijn voorzetten en voeding voor dit discours.

Tijdens het Bestuurdersdiscours van 2016 hebben gemeentebestuurders van Zuid-Holland afscheid genomen van ‘bestuurskrachtmetingen’, omdat ze onvoldoende inzicht gaven in de kwaliteit van het bestuur. Zelf weet je donders goed wanneer en of je goed bezig bent en je ziet het ook wel van elkaar. Maar hoe maak je dat transparant, zodat je van elkaar kunt leren?


‘Als provincie zijn we steeds op zoek naar onze rol’, zegt Baljeu. ‘We horen graag van jullie hoe je daarover denkt. We zijn netwerker, we denken mee en bieden vooral de uitgestoken hand. Dat is de boventoon gaan voeren. Voor de provincie is het goed om eens in de zoveel tijd na te denken: zijn we op de goede weg? Tegelijk zijn we betrokken in een zoektocht naar de aanpak van de grote maatschappelijke opgaven waar we voor gesteld zijn.’

Wood Wide Web

Baljeu laat een kort filmpje zien over hoe bomen in het bos met elkaar communiceren via funghi in de bodem. Ze geven elkaar waarschuwingen maar staan ook voeding aan elkaar af als dat nodig is. Het Wood Wide Web is heel groot en enorm vertakt. ‘Voor mij staat dit filmpje symbool voor wat we als samenleving doen met elkaar’, zegt Baljeu. ‘De vraag is: helpt samenwerking ons nou vooruit? Er zitten duidelijke plussen en minnen in.’ Met het filmpje wil ze de discussie prikkelen.

Voorwaarden voor goed bestuur zijn voor Baljeu:

- Een goed netwerk in de samenleving

- Flexibel reageren op vragen uit de samenleving zonder om wetten, budgetten en regels heen te gaan

- Innoveren op maat binnen de marges van de rechtsstaat

- Het opzoeken van de randen

- Een stevige professionele ambtelijke organisatie die is verbonden met de samenleving

Dat is dus heel moeilijk. De opgaven en ook de oplossingen liggen buiten het gemeentehuis, maar in het gemeentehuis zijn de marges klein. Soms voelt het als een millimeter speelruimte tussen alle regels en kaders van je eigen organisatie, maar ook van anderen: provincies, ministeries en Europa.

Soms lukt het toch om successen te behalen. Tijdens het Bestuurdersdiscours op 7 december 2018 kunnen bestuurders van elkaar leren wat wel en niet lukt. Dit debat is bedoeld om de vraagstelling voor het Bestuurdersdiscours aan te scherpen. Sommige successen zijn te mooi om niet te kopiëren, sommige fouten zijn te beroerd om te herhalen. Wie bepaalt in de netwerksamenleving of het openbaar bestuur goed bezig is? Is het oordeel van de maatschappelijke partners leidend? Dat niet, want iets anders doen dan gevraagd wordt is soms ook uitstekend bestuur.

“Het ligt in onze natuur om samen te werken.”

Jeannette Baljeu,
Gedeputeerde, provincie Zuid-Holland