De oogst van
Slimmer en Sterker Bestuur

Loslaten, kaders zodanig stellen dat er ruimte blijft voor initiatieven uit de samenleving… het openbaar bestuur is op zoek naar een nieuwe rol en positie in de netwerksamenleving.

Loslaten

Met het programma ‘Slimmer en Sterker Bestuur” heeft de provincie Zuid-Holland de aanzet gegeven voor het versterken van een krachtig openbaar bestuur in Zuid-Holland. Een korte video geeft een impressie van de belangrijkste inzichten die zijn opgedaan in dit programma. In de video zegt Klaas Tigelaar, burgemeester Leidschendam-Voorburg en voorzitter van de Vereniging van Zuid-Hollandse Gemeenten: “Het openbaar bestuur moet leren loslaten en leren om verantwoordelijkheden over te laten aan anderen. Het betekent dat we niet meer over alles gaan.”

Vrijheid

Dagvoorzitter Marijke Roskam vraagt aanwezigen in de zaal om een reactie. Christiaan van der Kamp, burgemeester van Bodegraven – Reeuwijk: “Wij hebben door los te laten een hele mooie haven gekregen. Inwoners namen het initiatief, ontwikkelden een plan en realiseerden het. Dit soort initiatieven leren ons als overheid dat je veel dingen aan de samenleving kunt overlaten.” Om te voorkomen dat goede initiatieven vastlopen in de interne verkokering heeft de gemeente Bodegraven – Reeuwijk alle afdelingen afgeschaft, vertelt hij: “We hebben zelfs geen functies meer. Mensen worden georganiseerd rondom onze opgaven. Dat geeft buitengewoon veel vrijheid.” Welke rol speelt de gemeenteraad in dit nieuwe samenspel met de samenleving? Van der Kamp: “De raad wordt veel eerder bij initiatieven betrokken en gaat veel meer dan vroeger zelf op pad. Het gesprek hoe je tot iets komt, is dan belangrijker dan het besluit achteraf.”

Worsteling

Peter Boudewijn is raadslid in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht: “Het nieuwe samenwerken met inwoners en ondernemers is best een worsteling voor de raad, want we hebben een kaderstellende en controlerende rol. Dat is nog steeds relevant, maar die kaders moeten wel ruim genoeg zijn om initiatieven vanuit de samenleving een kans te geven. Het is de kunst een evenwicht te vinden tussen waar je als gemeente een leidende rol wilt hebben en waar de samenleving leidend kan zijn.” Dat verschil mag wat hem betreft wel wat duidelijker: “enerzijds mag de samenleving meer ruimte krijgen, anderzijds mag de overheid veel strakker sturen als het om wettelijke taken gaat. Bijvoorbeeld op het gebied van milieu. Dat verwachten burgers ook van ons.”

Zoektocht

Tigelaar concludeert dat er in de discussie onderscheid wordt gemaakt tussen overheid en samenleving, “maar de overheid is eigenlijk een onderdeel van de samenleving”. Hij onderschrijft de oproep om meer ruimte voor initiatieven van burgers en ondernemers te geven en herkent de zoektocht van de overheid naar haar rol in dit samenspel. “Kaders blijven belangrijk, maar zullen zo ruim moeten zijn dat we initiatieven van onderop een kans geven.”